مصطفى النوراني الاردبيلي
211
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
آن ريوند چينى است چينىها از قديم آن را بهعنوان دارو استعمال مىكردند . در تاريخ چين مرقوم است كه در زمان شاهى به نام shen nung كه به پدر طب و زراعت چين معروف است و 2700 سال پيش از مسيح حكومت مىكرده و در كتاب طبى به نام pen king آمده است اين دارو را در لغت چين huang hang نوشتهاند كه نوع زرد آن بهترين نوع آنست ، نوع ديگر به نام ta huang مىباشد . نام اول در كتب جغرافى چين نيز ذكر شده است و آمده كه ريوند چينى يكى از صادرات استان si ning fu مىباشد . ديسقوريدوس و پلىنى هر دو عملا و با تجربه از ريوند بحث كردهاند . ريواس نام درختى است و بيخ ريوند را مىگويند و در زبان زند به رارى معروف است . كه سابقا و امروزه نيز اين اسم در ايران بخصوص در گيلان معروف مىباشد . aitchison نوشته كه در بعضى از مناطق به نام rheum ribes و ريواش و ريوند و چكرى معروف است ساقههاى آن را مىخورند و از بيخ آن براى رنگ كردن چرم استفاده مىكنند و نقل كرده كه در شمال پاكستان در منطقه هريرود به نام ريواش ديوانه معروف است و بهعنوان مسهل مورد استفاده قرار مىگيرد . ابن سينا در سال 478 گياه ريباس را فارسى ريواش و دارو را ريوند نوشته و مزه آن ترش است و دارو را به نام چينى نوشته است . mesue در قرن يازدهم در باره فرق بين ريوند چينى و خراسانى بحث كرده است لكن حاجى زين العطار در سال 1368 نوشته كه ريوند و ريباس يك جنس است . ابن جزله نويسنده كتاب منهاج مىگويد : كه ريوند چينى و خراسانى دو نوع است . در خراسان به آن ريوند الدواب مىگويند كه براى معالجه حيوانات مورد استفاده قرار مىگيرد و بعدها چينيها آن را براى معالجه انسانها معرفى كردهاند . نوع چينى قسم خوب آن است كه بعد از ساييدن به رنگ زعفران مىشود . 3 نوع ريوند معرفى شده است : چينى ، خراسانى و هندى . مسيح mesue مىگويد كه ريوند گرم در درجه سوم و خشك در درجه اول مىباشد نويسنده مخزن الادويه كه خود از اهالى خراسان است در باره ريباس مىنويسد : آن را در فارسى ، ريواس ، ريواج و